Interview met Mokhallad Rasem (uit het Duits)

2017, Toneelhuis Antwerpen

Interview van Ina Tartler met Mokhallad Rasem, maker van de voorstelling ‘Mother Song’, vertaald voor Toneelhuis Antwerpen in 2017

 (Ina Tartler) Hoe is het idee voor het project ‘Mother Song’ ontstaan?

(Mokhallad Rasem) De kracht van de vrouwen en moeders in de oorlog boeit me enorm, en ik wilde al langer iets maken over vrouwen uit Arabische landen. Zo kwam ik op het idee om de geschiedenis van deze vrouwen te verbinden met de lotgevallen van antieke vrouwenfiguren. Op een dag heb ik op facebook een oud Arabisch lied gepost. Ik noemde het ‘Mother Song’. Ook als titel voor de voorstelling sprak ons dat aan. Iphigenia zegt immers bijvoorbeeld dat ze zou zingen als ze de stem van Orpheus had, maar omdat ze niet zingen kan weent ze. Mensen zingen, als ze bang zijn, maar ook grote revoluties worden met liederen gemaakt. 

Met welke vragen begint u in december 2017 uw onderzoeksreis naar Irak, Syrië en Libanon?

Ik ga de vrouwen bijvoorbeeld vragen of ze zich een lied herinneren dat hun moeder altijd voor ze zong voor het slapengaan. Ik zou de moeders van vandaag terug willen voeren naar een ander leven, naar een andere tijd. Ik zou vrouwen willen vragen wat het voor hen betekent moeder te zijn. Voor mij betekent moeder-zijn niet enkel dat je een kind hebt, maar moeder-zijn voor een thuis, voor alles. Wij zeggen in het Arabisch: het paradijs ligt in handen van de moeders. Ik zal vragen hoe moeders het leven kunnen veranderen. Als je voortdurend in een oorlog leeft, vraag je je af of en hoe je nog iets kunt veranderen. Ik ga vrouwen vragen waar ze hun geduld vandaan halen. Geduld is het belangrijkste voor deze moeders. Ze hebben niets, enkel geduld. Ik zou met ze over het geduld van moeders willen praten.

Gaat u het met de vrouwen ook hebben over wat ze in de oorlog verloren hebben?

Nee, dat is niet waar ik rechtstreeks met ze over wil praten. Ik zou met ze over goede tijden willen praten. We hebben immers goede herinneringen aan wat ooit was. Waarom was het ooit een goede tijd? De huidige realiteit drukt deze mensen vaak neer: hun lichamen, het goede, alles gewoon. Daarom wijd ik mij aan de moeders: als je thuiskomt schenken ze je een grote omarming, als je nog kind bent helpen ze je leren lopen, als je kunt lopen kijken ze hoe je opgroeit. Het project stelt de vraag naar het geven. Hoe kun je energie en kracht geven? Hoe kun je mensen een leven van hoop geven, hoe kun je dat paradijs opnieuw scheppen of het beschermen?

Wat gaat u terug in Europa in de repetitieruimte doen met het video-materiaal?

Ik ga heel veel opnemen, en dan eerst gewoon luisteren, zien en voelen wat de vrouwen vertellen. Daarna ga ik de opnames laten zien aan de actrices. Later beslis ik welk materiaal ik ga gebruiken voor de voorstelling en ook aan het publiek wil laten zien. Vaak kies ik voor de voorstelling alleen hele korte fragmenten uit, maar wel zo dat mensen een nieuw perspectief op de wereld krijgen. Ik hou van video-opnames, van die beelden die op een of andere manier tijd archiveren. Een tijd die wij niet kennen, maar die ons door die beelden vertrouwd wordt. De actrices ervaren de beelden misschien als hun eigen verleden of toekomst, of als een wereld die ze tot dan toe niet kenden. Misschien worden de video-opnames getoond terwijl de actrices dromen of zich iets herinneren.

Welk doel heeft u met ‘Mother Song’ voor ogen?

Ik zou het universele standpunt van de moeders willen begrijpen, om de wereld waarin wij leven als EEN te kunnen zien en voelen. Veel mensen in Europa zijn heel eenzaam. Elders zijn mensen ook eenzaam, maar hun eenzaamheid heeft een andere reden. In de Arabische landen komt eenzaamheid voort uit oorlog, in Europa heeft het andere redenen. De eenzaamheid van mensen interesseert mij. En als mensen eenzaam zijn, zingen ze. Ik zou het publiek de binnenwereld van de moeders willen laten zien als een soort utopie voor een vreedzamer wereld.

Bolzano, 15 juni 2017
Ina Tartler, Hoofd Dramaturgie Vereinigte Bühnen Bozen (Bolzano)

Interview met Mokhallad Rasem (uit het Duits)

Referenties

  • Over Kijker, Kerk en kosmos: Galilei's 'Bericht van de sterren' en zijn 'Brief aan groothertogin Christina' (uit het Italiaans)
    'Agricola, Van Helden en Van Impe plaatsen 'Bericht van de sterren' op voorbeeldige wijze in zijn historische context.'
    (recensie van Marnix Verplancke in de Vlaamse kwaliteitskrant De Morgen, 20 december 2017)
  • Over Kijker, Kerk en kosmos: Galilei's 'Bericht van de sterren' en zijn 'Brief aan groothertogin Christina' (uit het Italiaans)
    'Galilei's glanzende volzinnen werden door haar in even zo vloeiend Nederlands omgezet.'
    (recensie van een lezer op bol.com)
  • Kijker, Kerk en kosmos: Galilei's 'Bericht van de sterren' en zijn 'Brief aan groothertogin Christina' (uit het Italiaans)
    'Ik vind het resultaat geweldig, zowel de vertalingen als de omringende in- en uitluidende commentaren, het vele werk voor alle nauwkeurige voetnoten enz.'
    (mail van een lezer, 21 december 2017)
  • Tentoonstelling 'Beperkt en geknot' over het dagelijks leven in Sloten tijdens de tweede wereldoorlog
    'Dit is echt een hele mooie WO-2 expositie. Geeft de sfeer van de bezettingsjaren, echt beklemmend! Mijn complimenten voor de bouwer!'
    (Ab Troen-Borst van Beeldbank WO2 in het gastenboek bij de tentoonstelling, 2015)
  • Fabel en geschiedenis. Beschouwingen over de kerststal (vertaling Italiaans essay van Giorgio Agamben)
    'Had ik je al laten weten dat ik je vertaling van Agamben buitengewoon knap en goed vind?'
    (Mail van de uitgever van Feit & Fictie)
  • Boventiteling bij 'Orfeo - je suis mort en arcadie' door Theâtre des bouffes du nord uit Parijs
    'Wat een bijzonder mooie en precieze vertaling heb je daar van gemaakt, werkelijk een groot plezier om te lezen.
    Een waar genoegen om met je te werken!' (Erik Borgman, boventitelaar, maart 2018)
  • Hitler: Vergelding, Ian Kershaw (vertaald uit het Engels)
    'De vertaling is ronduit schitterend. Geen spoor van Engelse zinsconstructies, een rijke taal. Kortom uitstekende kwaliteit.'
    (mail van lezer Karel Colpaert aan de uitgever)
  • Toelichting van theatermaker Heiner Müller bij Quartett (vertaald uit het Duits)
    'Dank Margriet. Wat werk jij eigenlijk ontzettend snel. Echt heel fijn om met jou samen te werken en we zijn blij met je werk.'
    (Erna Theys, print en publishing Holland Festival)
  • Boventiteling voor La fureur de ce que je pense van de Canadese regisseur Marie Brassard
    'Wow, the translation is soooo beautiful. I haven't been able to go over everything but from what I have seen it is fantastic, so moving.'
    (Gezelschap Infrarouge, september 2018)